ÇOCUKLARDA ÖZGÜVEN GELİŞİMİ
 

 

Özgüven Nedir?

Özgüven, tüm insanlar için temel ve çok önemli bir duygusal gerekliliktir. Özgüven insanın kendisiyle barıÅık olması, kendini olduÄu gibi kabul etmesi yani olumlu benlik algısıdır. BaÅka bir deyiÅle, kendisi olmaktan memnun olması ve bunun sonucunda kendisi ve çevresiyle barıÅık olması demektir. Bu durum çocukta da aynıdır. Özgüven çocuÄun, kendisiyle ilgili olumlu düÅüncelere sahip olması, kendisiyle gurur duyması anlamına gelir. Aynı zamanda yetiÅkinlerde olduÄu gibi çocuÄu sevgi dolu, çevresiyle barıÅık ve yaratıcı kılar.

Yapılan araÅtırmalara göre birbirlerini tamamlayan iki çeÅit özgüven olduÄu belirtilmektedir. Bunlardan ilki iç özgüven, ikincisi ise dıŠözgüvendir. Bu kavramlar üzerinden kısaca geçmek istersek;
iç özgüven, bireyin kendisiyle barıÅık ve kendine dair olumlu duygular taÅımasıdır. (Kendini sevme, kendini tanıma, kendine açık hedefler koyma, pozitif düÅünme)  DıŠözgüven ise, dıŠdünyaya kendi kiÅiliÄimiz ve özelliklerimizle barıÅık olduÄumuza dair verdiÄimiz yansımalardır. (Etkili iletiÅim, kendini iyi ifade edebilme, duygularını kontrol edebilme)

Özgüven Duygusu Nasıl geliÅir?

Ä°nsanda güven duygusu yaÅamın ilk yıllarında baÅlar. GeliÅimsel olarak baktıÄımızda bebeÄin 0-12 ay sonuna kadar olan dönem içinde güven ya da güvensizlik Åeklinde adlandırılan bir evreden geçtiÄi araÅtırmacılar tarafından ifade edilmektedir. Bu kuramı geliÅtiren araÅtırmacı Erikson’a göre de; doÄumdan sonraki ilk bir yıl içinde bebekler anne babalarıyla iliÅkilerinin sonucu ya temel güven duygusu kazanır ya da güvensizlik geliÅtirir. Temel güven yaÅamsal bir kiÅiliÄin ve bir kimlik duygusunun temel yapısıdır. Daha açık bir ifadeyle temel güven duygusu diÄer kiÅilerin bizimle ilgili olumlu duyguları olduÄu, onlara inanabileceÄimiz, güvenebileceÄimiz, yardım alabileceÄimiz, diÄer kiÅilere baÄlanabileceÄimiz gibi olumlu düÅüncelerin temelini oluÅturur. Güvensizlik ise diÄer kiÅilere karÅı olumlu duygu ve düÅünceler geliÅtirmeyi engeller ya da sınırlar. Bu temel yapı, bireyde uyumsuz ve normal dıÅı davranıÅların kaynaÄı olarak kabul edilir.

YaÅamın ikinci ve üçüncü yıllarında ise çocuk özeklik ya da utanç ve Åüphe olarak adlandırılan  bir evreden geçmektedir. Bu dönemde çocuk anne baÄımlılıÄından uzaklaÅır, ayakları üzerinde durabilir ve her Åeyi keÅfetmeye çalıÅır. Anne baba, çocuÄun kendi kendine kontrol etme yeteneÄini olumlu yönde etkiler ve destek verirse çocuk özerklik içinde bir özgüven duygusu kazanır. Yani, çocuk çevresine karÅı daha ilgili, duyarlı ve keÅfedici olarak davranır. Ancak, bu dönemde çocuk sürekli cezalandırılırsa ya da kızgınlık ifadeleri altında kalırsa ya da aÅırı koruyucu bir ebeveyn tarafından baÄımsızlaÅmasına, keÅfetmesine izin verilmezse utanç hissederler ve kendi deÄerliliklerine yönelik Åüphe yaÅarlar.

Bu kritik dönemde, aile içinde ve okul eÄitiminde aldıÄı mesajlar çok önemlidir. ÖrneÄin; aÅırı koruyucu bir bakıŠaçısıyla çocuÄuna yaklaÅan bir ebeveyn düÅünelim. ÇocuÄuna daha düÅmeden “düÅersin”, salondaki cam vazoya dokunmadan “kırarsın”, çocuk sokakta koÅmadan “koÅma, hasta olursun” söylemlerinde bulunuyor. Bu mesajları alan çocuk, atılganlık eÄilimi ve sorunlarla yüzleÅme eÄilimi körelmiÅ bir çocuk ve yetiÅkin olabilir.   

Üç yaÅından sonra yaklaÅık 5 yaÅ sonuna kadar çocuklar, çevrelerindeki olayları anlamak için devamlı sorular sorar ve giriÅimlerde bulunurlar. (Örnek; Parktaki kaydıraÄın merdivenlerini yardımsız tırmanmaya çalıÅan çocukları görürüz bol bol).(Bir baÅka örnek de 4 yaÅındaki bir çocuk sofraya çatal kaÅıÄını getirmeyi becerebilmesi)  Bu giriÅimleri sırasında çevrelerinden alacakları tepkilerde özgüven geliÅiminin temel taÅını oluÅturan etmenlerden biridir.

Çocuklarda neden özgüven önemlidir?

Bireyin kendini iyi hissetmesi baÅarılı, dengeli ve zevk aldıÄı bir yaÅama sahip olup olamaması ile özgüvenin yüksekliÄi ya da güvensizlik duyguları paralel süreçlerdir.  YaÅamdan haz alabilmek için özgüvene ihtiyacımız vardır. Bu temel ihtiyacın karÅılanmaması hayatı çekilmez kılabilir. Özgüven yaÅamın ilk yıllarından itibaren yavaÅ yavaÅ geliÅen bir duygudur. Çocukluk döneminde bu duygunun geliÅmesine olanak tanınmaz, eksik bırakılırsa yetiÅkinlik döneminde telafi edilmesi mümkün olmayabilir.

Özgüvenli çocuklar geleceÄin özgüvenli yetiÅkinleri olacaktır. Bu sebepten aile içerisinde ve devam ettiÄi okul öncesi eÄitim kurumunda buraya kadar anlattıÄımız tüm noktalar göz önünde bulundurularak çocuÄa titizlikle ve bu konulara önem göstererek dikkat ederek davranılmalıdır. Çünkü özgüven sahibi olarak yetiÅtirilen çocuklarımız ileride; öÄrenme motivasyonları yüksek, güçlü ve zayıf yönlerinin farkında olan, kendini olduÄu gibi kabul eden, hoÅgörülü, baÅarıyı da baÅarısızlıÄı da kendisini geliÅtirmek için fırsat olarak gören, karar verme ve problem çözme becerileri geliÅmiÅ, özgüven sahibi bireyler olacaktır.

Tavsiyeler

1. ÇocuÄunuza dair olumlu duygularınızı dile getirmekten çekinmeyin. Onun aileniz için deÄerli bir birey olduÄunu hissettirin.

2. Siz fark etmeseniz de tüm davranıÅlarınızı izlediÄini unutmayın! Sizler onun hayatında temel modellersiniz. Olumlu geri bildirimleriniz, kendine olan güveninin artmasında oldukça büyük bir etkiye sahiptir.

3. Dünya üzerindeki her insan birbirinden farklıdır. Bu nedenle onu olumsuz olarak baÅka çocuklarla karÅılaÅtırmanız, kıyaslamanız özgüvenine önemli darbeler indirir. Bunun yerine olumlu özellikleri ve yetenekleri ile farklılıkları üzerinde durun. Ayrıca, çocukların kendilerine ait geçmiÅ baÅarılı performanslarını kullanarak kendisiyle kıyaslayın.  Örn. Her geçen gün daha iyisin. Her gün bir öncekine göre daha iyi boyuyorsun.

4. Onu dinlemenin ciddiyetinin farkında olun! Sizin için çok basit gibi görünen bir durum onun iç dünyasında büyük fırtınalar yaratmakta olabilir. Onu dinlediÄinizi, içinde bulunduÄunuz zamanı ona ayırdıÄınızı hissettirin VE AYIRIN ! J

5. Okuldaki sosyal etkinlikleriyle ilgilenin.

6. Sizinle paylaÅtıÄı korkularını sabırla dinleyin ve onun yanında olduÄunuzu duygusal ve bedensel olarak hissettirin.( Korkuyla ilgili yapılacaklar örn gül) Onun korkularını küçümsemeyin, korkusunu anladıÄınızı belirtin. (bunda korkulacak ne var canım, bundan da korkulur mu demeyin)

7.ÇocuÄunuzun özgüveninin geliÅmesi için giriÅimciliÄini destekleyin ve onu cesaretlendirin. Her hatasında hemen müdahale etmek yerine hatasını anlaması ve bunla yüzleÅmesi için bekleyin. Böylece sorunlarla baÅa çıkma becerisi de geliÅmiÅ olacaktır.

8. Sevgiyi asla koÅullandırmayın. ÖrneÄin; böyle davranırsan seni sevmeyeceÄim, ben böyle kız istemem ben böyle çocuk istemem demek çocukta büyük bir endiÅe yaratacaktır. Onun kiÅiliÄini deÄil davranıÅını eleÅtirin.

9. Ona sık sık söz hakkı verin.

10. AÅırı eleÅtirici olmaktan ve yargılayıcı davranmaktan kaçının.

11. Hatalı davranıÅlarını konuÅarak uyarın. Olumsuz yerine olumluyu vurgulayın ve ona doÄru olanı anlatın. “Gürültü yapma!” yerine biraz daha alçak sesle konuÅ diyerek olumlu ifade kullanmıŠolup böylece yapması gerekenleri de anlatmıŠolursunuz.

12. YaÅına uygun sorumluluklar verin. Ne az sorumluk ne de çok.

13. BaÅkalıyla birlikteyken onu küçük düÅürmeyin.

14. Ona birçok konudan söz edin. Çocukların kelime hazneleri bu Åekilde geliÅir. Böylece kendilerini doÄru Åekilde ifade etmenin yolunu da açmıŠolursunuz.

15. “Sen olmasan …………………………. yapamazdık.” Åeklinde cümleler kurun.

16. Aile toplantılarında ve alacaÄınız kararlarda onun görüÅlerini de sorun.

17. Onu ev, okul ya da bulunduÄunuz sosyal çevrede takım çalıÅması gerektiren aktivitelere yönlendirin.

ÇocuÄa özgüven duygusunu kazandırırken aÅırıya kaçmamaya özen gösterilmelidir. Çünkü özgüven duygusunun fazla olması da çocuk için özgüven eksikliÄi kadar zarar verici bir durumdur. Ebeveynin yüksek beklentileri ve abartılmıŠövgünün sonucunda ortaya çıkan aÅırı özgüven, bireyin kendini her konuda yeterli görmesine neden olur. Bu da beraberinde yanlıŠkararları, saÄlıksız iliÅkileri getirir.

Özetle; ailesi, yakınları, öÄretmenleri ve arkadaÅları tarafından sevgi gören, gereksinim duyduÄu ilgi ve yakınlıÄı bulunan, fikirlerine deÄer verilip ve önemsenen, güven duyulan ve sorumluluk verilen, iyi yaptıÄı Åeyler için övülen, gurur duyulan, yaptıÄı hatalarda doÄruya uygun biçimde yönlendirilen ve sahip olduÄu özellikleriyle kabul edilen çocuÄun özgüveni geliÅir.


Psk. Elfide SüleymanoÄlu

Uzm. Psk. Gül KurtoÄlu CivaÅ


REHBERLİK SERVİSİ
 

- İşte Bu Gerçek Sevgidir....   » Detay ...

- Mutlu Çocuk Yetiştirmek İstiyorsanız...   » Detay ...

- Aile Eğitim Seminer Takvimi   » Detay ...

- Çocuklar ne ister?   » Detay ...

- Çocuğuma son günlerde yaşanan acı olayları nasıl aktaracağım?   » Detay ...

- Kaplan Avcısı   » Detay ...

- Çocuğumuzla olan iletişimimizde püf noktalar -1   » Detay ...

- Yetişkinler ve çocuklarla oyun oynamak..   » Detay ...

- Çocuk yetiştirmek   » Detay ...

- Çocukların çizimlerindeki ipuçları   » Detay ...

- İnsanoğlu   » Detay ...

- ÇOCUKLARDA ÖZGÜVEN GELİŞİMİ   » Detay ...

 
Uygar ocukevi ve ocuk Kulb

© Renklerin Dünyası Anaokulu
Adres : 1823 Sk. No:12 Girne Caddesi Karşıyaka / İZMİR
Toplam Ziyaretçi Sayısı
10024
Online Ziyaretçi Sayısı
1
WEB TASARIM : DNZ WEB DİZAYN